Wat gebeurde er in de Europese landen die overgingen op uurlijkse verrekening?

Turkije is dit jaar overgestapt op uurlijkse verrekening. De meeste eigenaren van zonne-installaties die we op locatie spreken, openen met dezelfde vraag: hoelang duurt dit, wennen we eraan? Eerlijk gezegd is het te vroeg om dat met Turkse cijfers te beantwoorden. Maar meerdere Europese landen maakten dezelfde overgang tussen 2021 en 2024, en wat daar gebeurde is vastgelegd.

Dit is geen samenvatting van regelgeving. We kijken naar Polen, Nederland, Hongarije en België/Vlaanderen — en naar wat die gevallen betekenen voor Turkije. Alle cijfers komen uit openbare bronnen; eigen schattingen hebben we er niet doorheen gemengd.

Polen: het installatietempo zakte in één kwartaal naar een kwart

De duidelijkste cijfers komen uit Polen. Op 1 april 2022 gingen micro-installaties tot 50 kW over van net metering naar net billing.

In het kwartaal vlak daarvoor werd ongeveer 1,3 GW aan micro-installatievermogen aangesloten — zo'n 152.000 systemen van gemiddeld 8,3 kW, ruwweg 1.700 installaties per dag. In het derde kwartaal van datzelfde jaar was dat 375 MW.

De daling was geen blijvende instorting, maar veranderde wel het marktgedrag. Investeerders dachten niet langer "panelen erop, overschot het net op", maar keken naar alles wat het eigen verbruik verhoogt: batterijen, warmtepompen. Samen met de subsidieregeling Mój Prąd konden systemen van 4-5 kW een intern rendement van 19-25% halen. Bij installaties die vooral terugleveren en weinig zelf verbruiken, liep de terugverdientijd juist 3 tot 5 jaar op.

Het onderscheid doet ertoe: net billing strafte niet de gemiddelde investeerder af, maar de investeerder die zijn profiel niet stuurde.

Nederland: de markt prijsde het in voordat de regel gold

De Nederlandse salderingsregeling stopt volledig op 1 januari 2027; de wet werd in december 2024 aangenomen. De overgang heeft dus nog niet plaatsgevonden.

De markt reageerde toch al. Sommige leveranciers hanteren inmiddels negatieve terugleveringstarieven — u betaalt dus om uw overschot kwijt te raken. Voor 2025 wordt 140% groei van thuisbatterijen verwacht ten opzichte van 2024, terwijl het aantal bijgeplaatste panelen daalde.

Dit is misschien het leerzaamste punt voor Turkije. **Gedrag verandert op de dag dat de regel vaststaat, niet op de dag dat die ingaat.** Investeerders wachten niet op 2027; ze nemen nu positie in.

Hongarije: bescherming terugwerkend, hardheid vooruit

Hongarije schrapte eind 2023 net metering voor nieuwe systemen en ging over op brutoverrekening: overschot verkopen tegen een gereguleerde prijs, verbruik afnemen tegen het consumententarief.

Eén detail draagt bijna het hele gewicht: systemen die vóór 31 oktober 2023 in bedrijf kwamen, bleven tot 2035 in de oude regeling. De inbedrijfstellingsdatum bepaalde een decennium aan economie.

Het resultaat werd zichtbaar in 2024. Het aantal woninginstallaties daalde scherp; landelijk kwam het jaar uit op 1,41 GW, iets onder 2023. De sector sprak van een schok, de regering wees op een terugverdientijd van nog altijd rond de tien jaar. Beide klopten deels — het gemiddelde hield stand, maar voor de investeerder onder dat gemiddelde zag het er anders uit.

België/Vlaanderen: de overgang kwam van de rechter

In Vlaanderen kwam de wijziging niet uit een energiebeleidsbesluit. In januari 2021 vernietigde het Grondwettelijk Hof de regeling van de terugdraaiende teller.

Sindsdien worden verbruik en injectie apart gemeten en is een digitale meter verplicht. Bestaande eigenaren kregen een eenmalige compensatie die over 15 jaar een rendement van 5% garandeerde.

De les is hier institutioneel, niet technisch: **wanneer en hoe de regeling verandert, ligt niet altijd bij de regulator.** Een investeringsmodel bouwen op de duurzaamheid van één verrekeningsregel betekent bouwen op een variabele die u niet in de hand hebt.

Het gaat niet om verrekening, maar om de waarde van het middaguur

Wat deze vier landen delen is geen afrekenmethode. Het is dit: stroom is het goedkoopst precies wanneer de zon het meeste levert.

De cijfers over 2025 zijn onomwonden. Uren met negatieve prijzen kwamen uit op 584 in Nederland, 539 in Duitsland en 509 in Frankrijk — records in alle drie. Ook Zweden, België en Spanje passeerden elk 500 uur. Duitsland regelde dat jaar 1.749,7 GWh aan hernieuwbare opwek af, ongeveer 25% meer dan in 2024; Duitsland, Frankrijk en Nederland samen 3,9 TWh. Het opgestelde zonnevermogen in Spanje ging van 9 GW begin 2020 naar 32 GW eind 2025.

Waardeverlies rond het middaguur is dus geen tijdelijke marktafwijking. Het verdiept zich naarmate er meer zon bij komt. De verrekeningsregel creëerde deze werkelijkheid niet; die zette haar alleen op de rekening.

Wat er aan de C&I-kant gebeurde: opslag werd geen keuze meer

Ons eigen segment — commerciële en industriële locaties — bewoog stiller maar gestager.

C&I-opslag groeide in Europa in 2025 met 31% naar 2,3 GWh, oftewel 8% van de totale markt van 27,1 GWh. In 2026 lagen de aanhechtingspercentages van batterijen naast zon rond 20% in de commerciële en 10% in de industriële sector. Twee toepassingen domineren: eigen verbruik verhogen en piektarieven afvlakken.

Dat die percentages nog laag zijn, betekent dat het werk pas begint. De richting is echter niet dubbelzinnig.

Wat verandert er voor een eigenaar van een zonne-installatie

Een installatie die is doorgerekend op maandelijkse verrekening houdt die economie niet onder een uurregime. De terugverdienberekening moet opnieuw — dat betekent niet dat panelen een slechte investering werden, maar dat de invoergegevens veranderden.

De Poolse cijfers wijzen de bepalende variabele aan: eigen verbruik. Locaties die het grootste deel zelf verbruikten bleven relatief gespaard. Terugleverende locaties niet.

Wat verandert er voor een C&I-locatie

Uw verbruiksprofiel is niet langer alleen een kostenpost; het is een bezit. Hoe goed opwek en verbruik per uur samenvallen, raakt direct aan de opbrengst.

In de meeste bedrijven is dat eerst een software- en pas daarna een hardwarevraagstuk. Een ploegendienst, een koellast of een laadschema verschuiven op het prijssignaal komt vaak vóór een batterij-investering.

Wat verandert er voor een opslaginvesteerder

Met deze overgangen verschoof opslag van "noodstroom" naar "tijdverschuiving". Opwek die 's middags waarde verliest naar de avond brengen werd in Europa de gangbare strategie.

Hoe die rekensom in Turkije uitpakt, is nog te vroeg om te zeggen. Maar in de andere markten werd de zaak voor opslag gemaakt door prijsverschillen, niet door storingen.

Wat verandert er technisch

Een uurregime vraagt iets wat locaties eerder niet nodig hadden: een beslissing voor elk uur, elke dag. Met de hand gaat dat niet — een plan van 24 uur moet dagelijks opnieuw worden opgesteld, voor elke locatie.

Daaruit volgen twee praktische punten. Ten eerste moet het plan op locatie worden uitgevoerd; wat de installatie doet als de cloudverbinding wegvalt, moet vooraf vastliggen. Ten tweede is vervanging van de bestaande installatie meestal onnodig — deze beslissingen zijn toe te passen terwijl omvormer en logger op locatie blijven staan.

Wat Turkije hieruit kan meenemen

De gedeelde conclusie uit vier landen: de zonne-investering eindigde niet in markten die overgingen op uurlijkse afrekening, maar **de economie brak voor investeerders die hun profiel niet stuurden.**

Drie concrete lessen.

Inbedrijfstellingsdata tellen. In Hongarije lagen er slechts enkele weken tussen twee heel verschillende decennia. Ook in Turkije verdienen overgangsbepalingen zorgvuldige lezing.

De eigenverbruiksverhouding wordt bepalender dan het opgestelde vermogen. Wat de Poolse terugverdientijd met 3-5 jaar verlengde was niet de omvang van het systeem, maar waar de opwek naartoe ging.

Opslag en uursturing zijn in deze markten geen keuze meer. We bieden dat niet aan als redding — we melden alleen dat vier landen dezelfde kant op gingen.

Het verschil tussen Turkije en deze landen is dat het de overgang maakt terwijl hun ervaring al zichtbaar is. Dat is geen klein voordeel.

Hoe we deze beslissingen op locatie uitvoeren, beschrijven we op een aparte pagina: Uurlijkse verrekening.